امروزیکشنبه 3 بهمن 1395
Sunday 22 January 2017
کد خبر: 1228 تاریخ درج خبر: چهارشنبه 23 اردیبهشت 1394 - 15:05 1041 بازدید نسخه چاپی نسخه چاپی
غلامعلی رموی معاون مدیرکل دفتر نظارت بر تشکلها و هماهنگی امور استانها:

با گذشت نزدیک به دو ماه از آغاز سال جدید و تحلیل و بررسی مباحث و موضوعات مطرح شده در خصوص موفقیت یا عدم موفقیت طرح تنظیم بازار میوه و مرغ در شب عید و منازعات فراوان میان دستگاهها مختلف و پاسخهای متولیان تنظیم بازار، لازم است با نگاهی غیر جانبدارانه و بدور از هیاهوهای سیاسی و منازعات گروهی، موضوع مهم و اساسی وضعیت تنظیم بازار میوه و مرغ را از منظری دیگر و با نگاهی تحلیلی جهت حصول موفقیت در برنامه های آتی تنظیم بازارمد نظر قرار دهیم.
همانگونه که می دانیم با اجرای طرح انتزاع، از سوی دولت وظیفه سیاست گذاری تجاری و تنظیم بازار محصولات، تعرفه‌های گمرکی کالاهای کشاورزی، تنظیم و کنترل تراز تجاری کشور در حوزه تولیدات کشاورزی، ورود و خروج محصولات کشاورزی از وزارت صنعت، معدن و تجارت به وزارت جهاد کشاورزی منتقل گردید این طرح با نگاهی جامع و کلی نگر درصدد یکپارچه سازی فرایندهای تولید تا مصرف بود تا در بستر مناسب و متمرکز، امور مربوط به تنظیم بازار محصولات کشاورزی و محصولات دامی را درجهت حمایت از تولید و مصرف توسط وزارت جهاد کشاورزی اجرایی نماید. در این طرح وظایف و ساختارهایی از حوزه تنظیم بازار از وزارت صنعت، معدن و تجارت منفک و به وزارت جهاد کشاورزی منتقل گردید که از جمله این ساختارها می توان به ستاد پشتیبانی اموردام و برخی حوزه های تخصصی اشاره نمود.
ورود وزارت جهاد کشاورزی به این عرصه می تواند فرصتهای مناسبی را برای تولیدکنندگان ایجاد کند تا با کمک و همکاری وزارت جهادکشاورزی و با شرایط مناسب تر و واقع گرایانه تری بتوانند نسبت به تولید و عرضه محصولات کشاورزی و دامی بدور از فعالیتهای واسطه گرایانه و بصورت مستقیم به تولید و عرضه محصولات بپردازند.
بدیهی است اجرای مناسب و صحیح این طرح مهم، حساس و بزرگ مستلزم ایجاد زیر ساختهای مناسب در کلیه زنجیره تولید تا مصرف می باشد که این مهم در یک بازه محدود امکان ایجاد آن متصور نیست و لازم است تدابیر ویژه ای از سوی کلیه ارکان ذیربط دولت در این خصوص اندیشیده شود.
بهرحال ضرورت تنظیم بازار محصولات غذایی به سبب حساسیت و اهمیت آن در سبد اقتصادی خانوار و جایگاه مهم آن در تغذیه و سلامت جامعه بعنوان موضوع مهم و اساسی برای حاکمیتها در جهان محسوب می شود. چرا که آثار کنترل و نظارت مناسب بر تولید محصولات غذایی می تواند علاوه بر سلامت و شادابی جامعه از بروز حوادث و مشکلات است مختلفی در حوزه سلامت و رفاه اجتماعی جلوگیری کند بهمین سبب در کلیه کشورهای جهان امروز بخشهای مهمی از یارانه دولت در حوزه مواد غذایی سالم و مناسب جهت سلامت جامعه هزینه می شود و به نوعی یکی از راه های پیشگیری از وقوع بیماری ها را می توان در سلامت نظام غذایی جامعه تفسیر نمود.
به همین دلیل امروزه مدیریت و هدایت زنجیره مهم تولید تا مصرف و فرایندهای حاکم بر آن در نظام اقتصادی کشورهای توسعه یافته و یا درحال توسعه از اهمیت و جایگاه غیر قابل انکاری برخوردار است این زنجیره ها با هدایت و مدیریت عالیه نهادهای حاکمیتی بسترهای لازم و مناسب را جهت تحرک سالم جریان تجاری میان تولید کننده تا مصرف کننده برقرار نموده و امکان تولید و عرضه مناسب کالا و خدمات در حوزه مواد غذایی را در یک فرایند سالم اقتصادی برای تولید کننده و مصرف کننده فراهم می آورند در این زنجیره دقت و حساسیت کار به قدری از اهمیت تلقی می شود حتی ورود یک دانه بذر و کمتر کود شیمیایی در کشور با جدی ترین کنترل های مواجه می شود. لذا کلیه محصولات تولیدی، زمان و مکان تولید، بنگاه تولید کننده، بنگاه توزیع کننده و شبکه توزیع همراه با تاریخ تولید کلیه فرایند کار را از ابتدا تا پایان کار رصد و نظارت می شود.
بعنوان نمونه هریک از محصولات عرضه شده دربازار حاوی اطلاعات دقیق بوده و از طریق بارکد مندرج قابل شناسایی و رصد اطلاعات هم از منظر کیفی و کم از منظر کمی خواهد بود چراکه بر روی محصول دارای شناسنامه حاوی اطلاعات دقیقی از تولید کننده تا عرضه کننده محصول بوده و از طریق بسته بندی های مناسب با رعایت موازین دقیق بهداشتی عرضه شده اند.
همچنین در حوزه نگهداری و عرضه محصولات به سبب مدیریت تولید و توزیع مناسب و بسته بندی های علمی و مناسب، دور ریز و ضایعات محصولات بسیار ناچیز بوده و درمواردی تا نزدیک به عد صفر میل می کند؛
به سبب کنترل و نظارت محصولات و جلوگیری از گسترش آلودگی ها عموماً محصولات ریشه ای مانند سیب زمینی، هویچ و… در سطح بسیار مناسب و مطلوبی از میکروب زدایی و نظافت قرار داشته که خریداران این نوع محصولات بدون احساس نگرانی از آلودگی های متعارف، این محصول را در کنار سایر محصولات غذایی و حتی حساس نگه داری می کنند.
بهرحال مدیریت تولید تا عرضه محصولات بر مبنای علمی فرایندی است که از تولید میوه با مختصات مناسب تا عرضه و نگهداری آن در کوتاه ترین زمان و با صرفه ترین شیوه ها را دربر می گیرد. موضوعی که لازم است برای مدیریت و تولید محصولات غذایی و دامی بعنوان یک برنامه اصلی و مناسب مد نظر قرار گیرد.
از سویی دیگر هریک از ارکان تولید در این کشورها به سبب نقش و اهمیت آنها در زنجیره تولید تا مصرف از میزان مناسب و درخوری از سود متعارف بهره مند می شوند؛ و البته طبیعی است که در این زنجیره حق الزحمه کشاورز، دامدار، باغدار، سردخانه دار و… کاملاً بصورت مشخص محاسبه شده و در قیمت نهایی عرضه شده برای مصرف کننده لحاظ می شود.
با نگاهی به شیوه های خرید و نگهداری این محصولات مشاهده می شود که متاسفانه هیچگونه ضابطه و قانون مناسب و مشخصی در خصوص خرید این محصول از حلقه اول تولید تا مصرف حکم فرما نبوده و عموماً در این زنجیره دو رکن اصلی زنجیره یعنی تولیدکننده اول و مصرف کننده نهایی بیشترین زیان و آسیب را متحمل می شوند. موضوعی که به استناد منابع وزارت جهاد کشاورزی در مدیریت خرید مرکبات نتوانست به شکل مناسب و مطلوبی از اجرای ان برآید. و با مراجعه به باغدار و تولید کننده قیمت خرید محصول در کمترین میزان ممکن خرید انجام شده بود و مصرف کننده هم متاسفانه در ایام اوج مصرف و تقاضا با قیمتهای سرسام آوری مواجه گردید. راستی در این چرخه تولید وزارت متولی امر چگونه می تواند مدیریت قیمت واقعی و عادلانه را اجرا نماید؟
از منظری دیگر با مراجعه به آمار تولیدات محصولات کشاورزی در کشور به سبب عدم مدیریت تولید بهنگام و متناسب با نیاز ، عدم وجود بسته بندی های مناسب و استاندارد و شرایط نامناسب نگهداری دور ریز محصولات کشاورزی و حتی دامی مطابق با اطلاعات موجود از یک سوم تا یک پنجم در نوسان بوده و همین موضوع باعث گردیده بخش عظیمی از سرمایه های ملی کشور بدون کوچکترین بهره برداری مناسبی تلف شود. این اتلاف منابع از مرحله تولید شروع شده و تا مرحله مصرف ادامه پیدا می کند.
بعنوان یک مصداق عینی در این خصوص با نگاهی به شرایط تولید پرتقال در سال گذشته بخوبی قابل مشاهده است که بخش وسیعی از پرتقالهای تولیدی به سبب اندازه نا متعارف و نا مناسب و وزن بالای محصول عملاً در موارد بسیار زیادی نتوانست توقعات مردم را برآورده سازد و در صورتی که خریداری هم می شد به سبب اضافه بر میزان مصرف در این مرحله امکان مصرف مناسب را پیدا نمی کرد لذا با استقبال مناسب مردم مواجه نگردید و این موضوع ضعف ساختارهای موجود را در هدایت جریان تولید به سمت محصول مناسب و متناسب با نیاز جامعه را نشان می دهد چرا که جریان تولید محصولات باغی از نظر کیفیت و کمیت به سمت نیازهای واقعی جامعه هدایت نگردید و محصولات با اندازه و حجم غیر متعارف تولید و عملاً در چرخه مصرف جایگاه مناسبی پیدا نمی نمود.
از سوی دیگر محصولی مانند مرغ منجمد نیز در شرایطی که در ایام اوج تقاضا برای خرید، علیرغم وجود ذخایر مناسب به گواه مسئولین ذیربط، امکان مناسب و مطلوبی برای عرضه پیدا نکرد که این موضوع باعث افزایش قیمت محصول در دوران اوج تقاضا گردید و عملاً به سبب عدم مدیریت مناسب زنجیره توزیع نتوانست در زمان مناسبی وارد بازار در زمان اوج مصرف شود نتیجه این امر هم مطابق اظهار مسئولین هم اکنون نیز حجم عظیمی از آن در انبارها و سردخانه ها در انتظار تعیین تکلیف قرار دارد. البته عدم موفقیت توزیع مرغ منجمد نیز دارای علل و عوامل متعددی می باشد که از جمله آن می توان به عدم ترغیب و ترویج مصرف مرغ منجمد به تبع آن عدم ترغیب جامعه به مصرف، فاصله قیمتی ناچیز آن با مرغ تازه و البته عدم مدیریت صحیح شبکه توزیع در ارسال بموقع محصول به بازار و… اشاره نمود؛ بنابر این در این ایام کمبود وگرانی محصولاتی مانند پرتقال و مرغ به شکل محسوسی حکایت از وجود مشکلات جدی و ساختاری در زنجیره تولید تا مصرف می کرد. که لازم است وزارت متولی در این خصوص با یک عزم جدی و مناسب در این حوزه نیز تدابیر لازم را بیاندیشد.
از منظری دیگر یکی از عوامل مهم در تدوین نقشه راه مناسب و مطلوب جهت مدیریت جریان تامین وجود اطلاعات صحیح، دقیق و مناسب از ارکان مختلف تولید تا مصرف است که این موضوع به مدیران و کارشناسان امر را در تدوین برنامه ای مناسب و واقع گرایانه در این موضوع کمک می کند چرا که به داشتن اطلاعات مناسب و مطلوب امکان مدیریت شبکه وجود نخواهد داشت. بخصوص در خصوص مواد غذایی و محصولات فاسد شدنی این موضوع به اهمیت بسیار زیادی پیدا خواهد نمود. لذا متولیان امر با اتکا به این اطلاعات و داده ها می تواند مدیریت تنظیم بازار داخلی همچنین صادرات و وارد محصولات را نیز به شکل موثری انجام دهند.
در تنظیم بازار این نوع محصولات مدیریت شبکه واردات و صادرات ابزاری است که دولتها به کمک آن تلاش می کنند تا علاوه بر کنترل بازار داخلی وحمایت از مصرف کننده بسترها و شرایط را جهت حمایت از تولید کننده و مصرف کننده بعمل آورند در این جریان متولیان امر علاوه بر هدایت و نظارت بر شبکه های مختلف تولیدی با استفاده از امار و اطلاعات دقیق و مناسب ضمن مدیریت و هدایت جریان تولید متناسب با نیاز داخلی این جریان را با تعادلی مناسب به سمت حفظ حقوق تولید کننده و مصرف کننده بصورت همزمان سازماندهی و هدایت می کنند. اگرچه در این فرایندها معمولاً کمبود ظرفیت تولید یا افزایش آن را با مدیریت جریان واردات و صادرات نیز تا حدودی هدایت می کنند. لذادر تولید این محصولات لازم است تا میزان دقیق تولید و مصرف در هردوره زمانی مشخص شده و فرایند تولید متناسب با مصرف هدایت و مدیریت شود درکنار آن فعالیتها، عموماً سرریز تولید تا کمبود محصولات را از طریق صادرات یا واردات هدفمند مدیریت شده، تنظیم کنند و با این اقدامات شرایط را جهت حمایت از تولید و مصرف هدایت خواهد شد. البته این موضوع از افزایش متعارف قیمت برخی محصولات نوبرانه و یا غیر فصلی ممکن است جلوگیری نکند ولی در کلیت جریان تامین بازار را با آرامش مناسبی همراه خواهد کرد.
اما در حوزه عمل در این ایام چنانکه قابل پیش بینی بود با توجه به شرایط تولید داخلی مرکبات و بخصوص پرتقال کمبود های احتمالی آن از مدتها قبل از اجرای طرح تنظیم بازار بر متولیان و مسئولان امرمکشوف بود ولی بدون توجه یا اطلاع ازمیزان تولید و مصرف کشور، دراین ایام بر طبل مخالفت با هرگونه واردات با شدت و حدت تمام کوبیدند و تحت هیچ شرایطی حاضر به تغییر این سیاست نبودند؛ بنحوی که مطابق اظهارات مسئولین وزارت جهاد کشاورزی، مجبور شدند بخشی از یارانه تخم مرغ را به موضوع پرتقال اختصاص دهند که موضوع می تواند نشانه مناسبی از تفکر حاکم بر مدیریت بازار تلقی نشود. ذکر این نکته ضروری است که مدیران به اقتضای شرایط و به فراخور نیاز می بایست دارای انعطاف پذیری مناسبی در تصمیات مدیریتی بوده و نسبت به اتخاذ تصمیات مناسب و بهنگام اقدام نمایند. می توان مدعی شد که دوران مدیریتهای یک کلام و غیر قابل برگشت به هر قیمیتی تمام شده است. و لازم است در این خصوص نیز بازنگری رفتاری در مدیریتهای کلان در این حوزه صورت گیرد.
با عنایت به نزدیکی ایام ماه مبارک رمضان و ضرورت تامین و توزیع برخی اقلام در این ماه لازم است برنامه و تمهیدات مناسبی جهت تولید، واردات احتمالی و توزیع مناسب و مطلوب مواد غذایی که در اوج مصرف قرار خواهند گرفت اندیشیده شود تا بازار مصرف کشور با آرامش مناسبی بتواند به فعالیت خود ادامه دهد، چرا که عدم آرامش در این حوزه می توانند کلیه حوزه های مختلف مرتبط و حتی غیر مرتبط امر را تحت الشعاع قرار دهد لذا
موارد زیر بعنوان پیشنهاد در جهت بهبود امور در این حوزه توصیه می شود.
1- متولیان امر ضمن ارزیابی و مرور فعالیت های انجام شده در تنظیم بازار شب عید با احصا نقاط ضعف، ارزیابی مناسب و مطلوبی از عملکردخود به شکل واقعی داشته باشند.در این میان استقبال از نظرات کارشناسی منتقدان و صاحب نظران را بعنوان یک راهبرد اصلی در جهت رفع نواقص پیشنهاد تلقی می شود.
2- در کنار انجام اقدامات کارشناسی و مناسب در جهت تمرکز امور حوزه های تخصصی و انتزاع وظایف از حوزه های غیر تخصصی و مربوطه لازم است زنجیره های موجود در سایر بخشها نیز در این زمینه فعال شده و تفویض وظایف از یک وزارتخانه به وزارتخانه دیگر موجب سلب مسئولیت از وزاتخانه یا حوزه دیگرتلقی نگردد. بلکه کلیه ارکان موثر در فرایند باید هماهنگ و همسو باهم در جهت مدیریت و هدایت شبکه قبل از تولید تا بعد از مصرف فعالیت نمایند.
3- یکی از مشخصه های سیاستگذاری صحیح، مناسب و بهینه وجود آمار و اطلاعات دقیق و مناسب از کلیه های فرایندهای حاکم بر جریان تولید تا مصرف است لذا لازم است دستگاههای متولی تنظیم بازار به شکل دقیق و جدی به موضوع اطلاعات و آمار صحیح، دقیق و متقن در این حوزه توجه نمایند؛ چرا که عدم وجود اطلاعات و آمارمناسب از میزان تولید، موجودی و مصرف محصولات می تواند ضریب موفقیت هر طرح را تا میزان زیادی کاهش دهد.
4- ترمیم، بازسازی، استفاده یا ایجاد شبکه های مناسب و هماهنگ نظارت و کنترل بازار در جهت کمک به ترمیم شبکه برای کنترل ، مدیریت و هدایت مناسب بازار.
5- بکار گیری توان ساختارها و سازمانهای ذیربط در مدیریت و هدایت شبکه و بازار چرا که الزماً بخشهایی از فرایندهای موجود در تنظیم بازار در حوزه های دیگر مانند شبکه های نظارت و بازرسی، سازمانهای صنفی و تشکلهای صنعتی قرار دارند و لازم است که در فرایند ترسیمی نیز آنها مورد توجه قرار گیرند.
6- بکار گیری مدیران و کارشناسان با تجربه، علمی، خلاق و منعطف در تصدی امور سیاستگزاری و مدیریت شبکه تولید تا مصرف که در شرایط مناسب و مقتضی نسبت به اتخاذ تصمیات شجاعانه و متناسب با نیاز اقدام نمایند چرا که شبکه تنظیم بازار به سبب ارتباط مستقیم با نظام معیشت مردم از حساسیت و اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و می بایست به اقتضای زمان و شرایط نسبت به اتخاذ تصمیات مناسب و درعین حال شجاعانه اقدام نمود.
با عنایت به مطالب پیش گفته و نامگذاری امسال به عنوان دولت و ملت ، همدلی و همزبانی لازم است تمامی ارکان موجود در جامعه از تولید کننده تا مصرف کننده با درک مناسب ازشرایط حساس و مهم مملکت و با همکاری و تعامل سازنده، بسترها و فضاهای مناسبی را در جهت توسعه و پیشرفت کشور در چارچوب وظایف محوله بعمل آورده و ضمن ارائه نظرات کارشناسی و سازنده ضمن توسعه همدلی فضا را جهت پیشرفت و توسعه همه جانبه کشور در چارچوب منویات و ارشادات مقام معظم رهبری فراهم آورند.

امتیاز به این مطلب:

بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *